VIỆN NCTK TRƯỜNG HỌC KHẢO SÁT THỰC TRẠNG MÔ HÌNH THƯ VIỆN TRƯỜNG PHỔ THÔNG TẠI TỈNH TUYÊN QUANG THEO ĐỀ TÀI KHOA HỌC CẤP BỘ

        Từ ngày 17/6 đến ngày 19/6/2026, Đoàn công tác của Viện Nghiên cứu Thiết kế Trường học đã có chuyến khảo sát và làm việc thực tế tại một số trường phổ thông trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang. Đây là hoạt động chuyên môn quan trọng nhằm phục vụ việc triển khai đánh giá thực trạng thuộc đề tài khoa học và công nghệ cấp Bộ (Mã số B2025-VTK01) về “Nghiên cứu mô hình thư viện trường phổ thông đáp ứng Chương trình Giáo dục phổ thông 2018”.

        Chuyến công tác được thực hiện với sự phối hợp chặt chẽ giữa Viện Nghiên cứu Thiết kế Trường học (theo Công văn số 46/NCTK ngày 27/05/2026) và Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tuyên Quang (theo Công văn số 1891/SGDĐT-HSSV-KHCNTT ngày 09/06/2026). Tại các nhà trường, Đoàn công tác gồm các cán bộ, chuyên gia của Viện và chuyên viên của Sở GD&ĐT tỉnh đã trực tiếp tham quan mô hình, trao đổi cùng Ban Giám hiệu, giáo viên và nhân viên thư viện để nắm bắt tình hình thực tế.

        Những vấn đề chung mang tính hệ thống và định hướng giải pháp

        Qua quá trình khảo sát trực tiếp tại các trường, Đoàn chuyên gia của Viện Nghiên cứu Thiết kế Trường học đánh giá cao tinh thần nỗ lực của các nhà trường trong việc phát triển văn hóa đọc cho học sinh. Điểm chung tích cực là các trường đều chủ động phối hợp với chính quyền, đoàn thể địa phương nhằm tổ chức các ngày hội đọc sách ý nghĩa, đồng thời linh hoạt liên kết mượn sách từ các thư viện khác để làm phong phú nguồn tài nguyên học tập.

        Tuy nhiên, bên cạnh những nỗ lực đó, Đoàn cũng nhìn nhận rõ những rào cản mang tính hệ thống mà đa số các thư viện trường phổ thông tại đây đang gặp phải:

          - Nguồn ngân sách và đầu sách chưa thực sự đa dạng, phong phú.

          - Cơ sở vật chất, trang thiết bị hỗ trợ cho hoạt động đọc và tra cứu còn nhiều hạn chế.

          - Hệ thống phòng thư viện hiện nay tại các trường hầu hết đều đang được thiết kế theo kiểu cũ, tương tự như các phòng học thông thường. Cách thiết kế này chưa tối ưu hóa được công năng mở, chưa tạo ra không gian trải nghiệm linh hoạt, sinh động và thân thiện theo định hướng đổi mới.

        Đoàn đã ghi nhận những thông tin chi tiết về thực trạng hoạt động thư viện tại 3 trường tiêu biểu:

        1. Trường THCS Phan Thiết (Phường Minh Xuân) – ngày 17/06/2026

          - Qua báo cáo thực trạng, thư viện nhà trường hiện còn gặp nhiều khó khăn liên quan đến cơ sở vật chất và số lượng đầu sách;

          - Bên cạnh đó, vị trí nhân viên thư viện của trường hiện tại là cán bộ kiêm nhiệm, chưa có nhân sự chuyên trách riêng;

          - Tập thể nhà trường bày tỏ mong muốn sâu sắc sẽ nhận được sự quan tâm, đầu tư đồng bộ hơn để nâng cấp không gian thư viện.

        2. Trường PTDTNT THPT Hà Giang (Phường Hà Giang 2) – ngày 18/06/2026

          - Thư viện trường hiện có những điểm sáng như đã bố trí được 02 nhân viên thư viện chuyên trách và xây dựng thành công một không gian xanh đọc mở thân thiện cho học sinh;

          - Công tác quản lý thư viện tại đây cũng đã được hiện đại hóa thông qua hệ thống quét mã vạch tích hợp trên thẻ học sinh;

          - Tuy nhiên, khó khăn hiện tại của nhà trường là diện tích phòng thư viện còn khá hạn chế, chưa đáp ứng tối đa nhu cầu sử dụng.

        3. Trường PTDTBT Tiểu học Lũng Cú (Xã Lũng Cú) – ngày 19/06/2026

          - Trường hiện có 01 nhân viên thư viện chuyên trách và sở hữu một không gian đọc khá độc đáo khi được lồng ghép kiêm nhiệm với phòng truyền thống – nơi lưu giữ, bảo tồn các di sản văn hóa đặc sắc của các dân tộc miền núi phía Bắc;

          - Dù vậy, thư viện trường đang phải đối mặt với hạn chế là phải xếp dùng chung không gian với phòng cơ sở vật chất;

          - Đồng thời, việc quản lý mượn trả tài liệu tại trường hiện vẫn thực hiện hoàn toàn bằng phương pháp thủ công, chưa được trang bị hệ thống quét mã hiện đại.

        Những dữ liệu, thông tin thực tế vô cùng quý báu thu thập được từ chuyến khảo sát tại Tuyên Quang là cơ sở khoa học nền tảng giúp Viện Nghiên cứu Thiết kế Trường học tiếp tục hoàn thiện nghiên cứu thuộc đề tài cấp Bộ B2025-VTK01. Từ đó, Viện sẽ đề xuất, tham mưu các giải pháp kiến trúc và mô hình thư viện trường phổ thông thế hệ mới hiện đại, chuẩn hóa, đáp ứng toàn diện các tiêu chí đổi mới của Chương trình GDPT 2018 trong thời gian tới.