Giới thiệu Đề tài Khoa học và công nghệ cấp Bộ: Xác lập cơ sở khoa học xây dựng kế hoạch đầu tư tăng cường Cơ sở vật chất kĩ thuật trường THCS giai đoạn 2006-2010. Mã số: B2005.55.05

Đề tài Khoa học và công nghệ cấp Bộ:

Xác lập cơ sở khoa học xây dựng kế hoạch đầu tư tăng cường Cơ sở vật chất kĩ thuật trường THCS giai đoạn 2006-2010

Mã số: B2005.55.05

Trong sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước, giáo dục và đào tạo được coi là quốc sách hàng đầu, là một trong những động lực thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa, đồng thời là điều kiện để phát huy nguồn lực con người, yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững. Giai đoạn 2006-2010 là giai đoạn quan trọng trong việc thực hiện những mục tiêu chiến lược về phát triển kinh tế - xã hội của Chính phủ, đối với giáo dục, cũng là những năm cuối thực hiện Chiến lược phát triẻn giáo dục 2001-2020 – trong đó việc hoàn thành đổi mới chương trình giáo dục phổ thông và phổ cập giáo dục THCS vào năm 2010 là những mục tiêu cần được ưu tiên. Chiến lược phát triển giáo dục 2001-2010 đã chỉ rõ mục tiêu phát triển đào tạo là “phát huy cao độ nội lực, sử dụng có hiệu quả sự hợp tác quốc tế để tiếp tục hoàn chỉnh hệ thống giáo dục, nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị, đội ngũ giảng dạy và quản lý, hình thành một số cơ sở giáo dục – đào tạo có uy tín trong khu vực và trên thế giới…” đã đặt ra giải pháp về cơ sở vật chất trường học như một giải pháp chiến lược của giáo dục và đào tạo. Chiến lược này đòi hỏi phải được xây dựng trên cơ sở nghiên cứu, điều tra khảo sát, quy hoạch toàn diện cơ sở vật chất của các trường, căn cứ vào những mục tiêu chung đã được hoạch định.

Mục tiêu nghiên cứu:

Đề tài được đặt ra nhằm mục đích xác định nhu cầu đầu tư tăng cường cơ sở VCKT trường THCS đáp ứng chương trình đổi mới giáo dục và nhu cầu thực tế cấp bách hiện nay với những nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể như sau:

* Nghiên cứu, đánh giá thực trạng tình hình cơ sở VCKT các trường THCS trên cả nước;

* Xác lập các cơ sở khoa học để xây dựng kế hoạch đầu tư tăng cường cơ sở VCKT cho các trường THCS dựa theo:

+ Phân tích yêu cầu của chương trình đổi mới giáo dục THCS đối với cơ sở VCKT nhà trường;

+ Dự báo quy mô phát triển giáo dục THCS đến 2010;

+ Xác định suất đầu tư xây dựng trường THCS.

* Đề xuất các giải pháp tăng cường CSVC các trường THCS, xây dựng sơ bộ kế hoạch đầu tư cho hệ thống trường THCS và kiến nghị lộ trình đầu tư.

* Xác định tổng mức đầu tư tăng cường CSVC các trường THCS ở các vùng miền tiêu biểu (vùng núi phía Bắc, vùng đồng bằng song Cửu Long).

Phạm vi nghiên cứu:

Với tổng số 9.041 trường THCS hiện nay trên cả nước, việc khảo sát, đánh giá thực trạng hệ thống cơ sở VCKT các trường là một công việc rất lớn. Các số liệu điều tra, khảo sát của đề tài này được nhóm nghiên cứu thu thập từ Vụ Kế hoạch Tài chính – Bộ GD&ĐT, Ban quản lý điều hành các dự án thuộc Bộ GD&ĐT và Bộ Xây dựng. Đề tài được giới hạn trong phạm vi xác định sơ bộ tổng mức đầu tư tăng cường cơ sở VCKT cho trường THCS theo nhu cầu xây hay cải tạo, nâng cấp, nhằm đáp ứng yêu cầu thực tế cấp bách hiện nay.

Kết luận chung: 

Như vậy tăng cường CSVC trường học là một yếu tố then chốt quyết định đến chất lượng giáo dục trong giai đoạn hiện nay. Trong những năm qua, Đảng và Chính phủ đã chú trọng đầu tư tăng cường CSVC cho các trường học ở tất cả các cấp. Tuy nhiên Ngân sách Nhà nước chi đầu tư XDCB còn chiếm một tỷ lệ nhỏ, chưa tạo sự thay đôi đột phá về CSVC cho các trường. Các số liệu điều tra khảo sát cho thấy tình hình CSVC các trường THCS năm học 2004-2005 như sau:

* Số phòng học bán kiên cố xấp xỉ 50.000 phòng, chiếm 40% tổng số phòng học, trong đó tồn tại một số lượng lớn phòng học tạm (chiếm 5% tổng số phòng học) và 101 phòng học 3 ca.

* CSVC của các trường nói chung còn nghèo nàn. Nhiều trường mới chỉ có phòng học thông thường, chưa có những công trình khác như phòng học bộ môn, phòng thí nghiệm, thư viện, xưởng trường, công trình TDTT, nhà ở nội trú của giáo viên, học sinh còn khó khăn nhất là ở các tỉnh khó khăn nhiều xã còn chưa có trường THCS. Còn sự chênh lệch đáng kể về CSVC của các trường giữa các vùng miền.

* Xét về tổng thể, CSVC của các trường THCS hiện nay chưa đáp ứng được các yêu cầu của chương trình THCS đổi mới cũng như chưa đảm bảo đủ những điều kiện cần thiết để dạy và học, do đó những ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng giáo dục.

Các giải pháp tăng cường cơ sở VCKT cho các trường THCS hiện nay chủ yếu tập trung vào giải quyết các vấn đề theo thứ tự ưu tiên như sau:

* Thanh toán triệt để phòng học 3 ca, xây dựng thay thế các phòng học tạm, các phòng bán kiên cố hư hỏng, xuống cấp, gây nguy hiểm cho việc sử dụng

* Đầu tư xây dựng các phòng học mới nhằm khắc phục sự thiếu hụt về phòng học

* Đầu tư xây dựng hệ thống phòng học bộ môn, phòng thí nghiệm, phòng học tin học và thư viện.

* Đầu tư cho cơ sở hạ tầng

* Đầu tư xây dựng trường THCS trọng điểm ở các tỉnh.

Khuyến nghị:

Do còn sự khác biệt đáng kể giữa các vùng miền về số lượng và chất lượng CSVC của các trường THCS nên việc quy hoạch mạng lưới trường có ý nghĩa quan trọng trong quá trình xây dựng kế hoạch đầu tư cho từng tỉnh. Cần có một phương pháp tiếp cận linh hoạt để đảm bảo việc xây dựng trường mới hay cải tạo, nâng cấp trường đáp ứng nhu cầu và phù hợp với đặc điểm kinh tế - xã hội của địa phương.

Đầu tư tăng cường cơ sở VCKT các trường THCS nói riêng và các trường Phổ thông nói chung mang tính chiến lược, cần được nghiên cứu cụ thể trong quy hoạch tổng thể phát triển mạng lưới trường của từng tỉnh. Kế hoạch và lộ trình đầu tư được căn cứ vào tình hình cụ thể của mỗi tỉnh nhằm đảm bảo tính khả thi và hiệu quả đầu tư cao.

Tạo cơ hội học tập công bằng cho trẻ em ở các vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc ít người. Tăng đầu tư cho các xã đặc biệt khó khăn, có chính sách khuyến khích và hỗ trợ cho trẻ em các gia đình nghèo ở những xã đặc biệt khó khăn trong việc tiếp nhận giáo dục THCS.

Chủ nhiệm đề tài: TS. Bạch Thị Mai Hoa

Viện Nghiên cứu Thiết kế Trường học